Jak suszyć i czyścić saunę po saunowaniu? Kilka minut, które decyduje o jej trwałości
Wyobraź sobie dwie identyczne sauny.
Powstały w tym samym czasie. Mają taki sam piec, takie same ławki, podobną wentylację i zostały wykonane z tych samych materiałów. Przez pierwsze miesiące praktycznie nie sposób zauważyć między nimi żadnej różnicy.
Mija rok.
Potem drugi.
Po kilku latach wchodzisz do pierwszej i masz wrażenie, że właściciel właśnie ją wykończył. Drewno nadal wygląda świeżo, wnętrze jest przyjemne, a po otwarciu drzwi czujesz charakterystyczny zapach suchego drewna.
Wchodzisz do drugiej i od razu zauważasz różnicę. Drewno stało się ciemniejsze, w niektórych miejscach pojawiły się przebarwienia, a w powietrzu wyczuwalny jest lekko wilgotny, nieprzyjemny zapach.
Co je różniło?
Nie piec. Nie drewno. Nie wentylacja.
Różnica mogła sprowadzać się do kilku minut po każdej sesji.
Właściciel pierwszej sauny po zakończeniu saunowania otwierał drzwi, pozwalał wnętrzu wyschnąć i od czasu do czasu poświęcał chwilę na przetarcie miejsc, które tego wymagały. Drugi po prostu wychodził, zamykał drzwi i wracał do sauny po kilku dniach.
I właśnie tutaj kryje się jedna z najważniejszych rzeczy dotyczących użytkowania sauny.
Większość problemów z sauną nie zaczyna się podczas saunowania. Zaczyna się po jego zakończeniu.
Jeżeli wolisz oglądać zamiast czytać poniżej wrzucam mój film na ten temat:
Ciekawostka
W fińskim podejściu do sauny zakończenie kąpieli nie musi oznaczać końca całego rytuału. Samo suszenie pomieszczenia jest naturalnym elementem użytkowania sauny. To pokazuje bardzo dobrze różnicę pomiędzy traktowaniem sauny jak zwykłego pomieszczenia a traktowaniem jej jako przestrzeni, która ma swój własny cykl: nagrzewanie, korzystanie, schłodzenie i wysuszenie.
Sauna po sesji jest pełna wilgoci
Podczas saunowania wszystko wydaje się działać dokładnie tak, jak powinno.
Piec pracuje. Kamienie są rozgrzane. Powietrze ma odpowiednią temperaturę. Na kamienie trafia woda, pojawia się löyly, a drewno przejmuje część wilgoci z powietrza.
Potem kończy się ostatnie wejście.
Piec zostaje wyłączony albo ogień wygasa. Wychodzisz z sauny, bierzesz prysznic, odpoczywasz i naturalnie masz wrażenie, że cały proces dobiegł końca.
Dla użytkownika tak.
Dla sauny – jeszcze nie.
W środku nadal znajduje się bardzo dużo wilgoci. Część w postaci pary wodnej pozostaje w powietrzu, część osiada na ławkach, ścianach, suficie i podłodze. Mokre mogą być również miejsca znajdujące się pod ławkami czy w zakamarkach, których podczas zwykłego korzystania nawet nie zauważamy.
Jeżeli teraz zamkniemy drzwi i pozostawimy pomieszczenie w takim stanie, sauna będzie miała bardzo ograniczoną możliwość pozbycia się tej wilgoci.
I właśnie wtedy zaczyna się problem.
Nie od razu.
Nie po jednej sesji.
Ale wielokrotnie powtarzany przez miesiące i lata cykl „nagrzewanie – wilgoć – zamknięcie – powolne schnięcie” zaczyna w końcu zostawiać ślad.
Drewno może wolniej wysychać, pojawiają się przebarwienia, z czasem może pojawić się nieprzyjemny zapach. W niesprzyjających warunkach nadmierna wilgoć może również sprzyjać rozwojowi pleśni.
Dlatego po zakończeniu saunowania najważniejsze pytanie wcale nie powinno brzmieć:
„Czy muszę teraz umyć saunę?”
Znacznie ważniejsze jest:
„Czy pozwoliłem jej wyschnąć?”
Koniec saunowania to początek suszenia
To chyba największa zmiana w sposobie myślenia o utrzymaniu sauny.
W wielu przypadkach ostatnim etapem sesji nie powinno być zamknięcie drzwi.
Powinno nim być otwarcie sauny.
Po wyjściu ostatniej osoby warto pozostawić drzwi otwarte, a jeżeli sauna posiada odpowiednie okna wentylacyjne lub nawiewy, również umożliwić swobodny przepływ powietrza zgodnie z zastosowanym rozwiązaniem wentylacyjnym.
Chodzi o prostą rzecz.
Wilgotne powietrze znajdujące się wewnątrz powinno zostać zastąpione powietrzem świeżym i suchszym z zewnątrz.
Nie trzeba przy tym robić nic spektakularnego.
Nie trzeba godzinami polerować drewna.
Nie trzeba od razu sięgać po detergenty.
Trzeba przede wszystkim pozwolić saunie oddychać.
Właśnie dlatego suszenie jest czymś tak prostym, a jednocześnie tak łatwym do pominięcia. Nie daje natychmiastowego efektu, który można zobaczyć. Otwierasz drzwi i właściwie nic się nie dzieje. Nie ma żadnego komunikatu, że właśnie uratowałeś swoje ławki przed zawilgoceniem.
Po prostu pozwalasz powietrzu wykonać swoją pracę.
Kilkanaście dodatkowych minut może zrobić dużą różnicę
W przypadku pieca elektrycznego można czasami wykorzystać jeszcze ciepło, które już znajduje się w pomieszczeniu.
Jeżeli rozwiązanie zastosowane w konkretnej saunie i instrukcja urządzenia na to pozwalają, piec może przez kilkanaście dodatkowych minut pracować przy otwartych drzwiach lub zwiększonym przepływie powietrza.
Nie chodzi już wtedy o dalsze nagrzewanie pomieszczenia dla użytkowników.
Sesja się skończyła.
Teraz piec pomaga w suszeniu.
Pozostałe ciepło ułatwia odparowanie wilgoci, która została na drewnie, pod ławkami czy w innych trudno dostępnych miejscach. W połączeniu z odpowiednim przepływem powietrza może to znacznie przyspieszyć schnięcie wnętrza.
To trochę paradoksalne.
W pewnym momencie piec przestaje służyć do saunowania, a zaczyna pomagać w przygotowaniu sauny do kolejnego użycia.
Kilka dodatkowych minut pracy może być znacznie bardziej wartościowe niż późniejsze szorowanie przebarwień czy próby usuwania nieprzyjemnego zapachu.
Oczywiście sposób postępowania zawsze powinien być zgodny z instrukcją konkretnego pieca i rozwiązaniem wentylacyjnym zastosowanym w danej saunie. Ale sama zasada pozostaje prosta: po sesji trzeba stworzyć warunki, w których wilgoć będzie mogła opuścić pomieszczenie.
Czy po każdym saunowaniu trzeba myć ławki?
To pytanie pojawia się bardzo często.
I odpowiedź nie brzmi: tak.
Po typowej domowej sesji nie ma potrzeby przeprowadzania pełnego mycia całego wnętrza za każdym razem.
Jeżeli korzystasz z ręcznika albo podkładu, zachowujesz podstawową higienę i nie rozlewasz wody po całym wnętrzu, w wielu przypadkach najważniejsze będzie po prostu dokładne wysuszenie sauny.
Czyszczenie oczywiście jest potrzebne, ale niekoniecznie po każdej sesji w formie gruntownego mycia.
Są jednak sytuacje, w których szybkie przetarcie ma sens.
Jeżeli na ławce zostaną ślady potu, zabrudzenia albo rozlana woda, można przetrzeć powierzchnię wilgotną szmatką lub delikatnie przepłukać ją czystą wodą. Nie ma potrzeby od razu sięgać po agresywne detergenty i silną chemię.
Drewno w saunie nie potrzebuje tego, żeby po każdym użyciu traktować je jak powierzchnię przemysłową.
Potrzebuje przede wszystkim właściwego użytkowania i możliwości wyschnięcia.
A jeżeli drewno zostało przetarte wodą, cały proces jeszcze się nie skończył.
Trzeba pozwolić mu ponownie wyschnąć.
Największym wrogiem sauny nie jest wysoka temperatura
To może wydawać się zaskakujące.
Wiele osób, które zaczynają interesować się budową sauny, obawia się przede wszystkim wysokiej temperatury. W końcu 80, 90 czy nawet 100°C brzmi jak warunki, w których większość materiałów powinna szybko się zużywać.
Tyle że sauna została właśnie po to zaprojektowana, żeby pracować w wysokiej temperaturze.
Odpowiednio dobrane materiały, konstrukcja i wyposażenie mają sobie z nią radzić.
Znacznie bardziej problematyczna może być natomiast wilgoć, która pozostaje w pomieszczeniu przez długi czas.
Wyobraź sobie saunę używaną raz w tygodniu.
W sobotę odbywa się sesja. W środku jest ciepło i wilgotno. Po zakończeniu właściciel zamyka drzwi. W niedzielę sauna pozostaje zamknięta. W poniedziałek również. We wtorek nikt do niej nie zagląda.
Mija cały tydzień.
Kiedy w kolejną sobotę otwierają się drzwi, sauna ponownie zostaje nagrzana.
Taki cykl powtarza się dziesiątki razy w ciągu roku.
I właśnie dlatego tak ważne jest, co wydarzyło się przez te pierwsze kilkanaście minut po poprzedniej sesji.
- Czy sauna dostała możliwość wyschnięcia?
- Czy wilgoć została usunięta?
- Czy drewno było suche przed kolejnym nagrzaniem?
To są pytania, które mają znacznie większe znaczenie dla długoterminowego stanu wnętrza niż samo szorowanie ławek raz na kilka miesięcy.
Kilka minut po sesji może zdecydować o wyglądzie sauny za kilka lat
W budowie sauny dużo uwagi poświęcamy temu, czego nie chcemy później naprawiać.
Kupujemy dobre drewno. Dbamy o izolację. Planujemy wentylację. Starannie montujemy piec. Projektujemy ławki.
A potem, kiedy sauna jest już gotowa, wystarczy kilka minut zaniedbania po każdej sesji, żeby część tej pracy stopniowo traciła sens.
Dlatego utrzymanie sauny nie musi być skomplikowanym rytuałem.
Nie chodzi o to, żeby po każdym wejściu wykonywać wielką procedurę czyszczenia.
Chodzi o kilka prostych nawyków.
Po zakończeniu sesji otworzyć drzwi. Zadbać o przepływ powietrza. W razie potrzeby pozostawić piec na kilka dodatkowych minut, jeżeli jest to zgodne z jego instrukcją i sposobem wentylacji sauny. Jeżeli ławki wymagają przetarcia, zrobić to czystą wodą. A później po prostu pozwolić drewnu wyschnąć.
To wszystko.
Brzmi banalnie.
I właśnie dlatego tak łatwo o tym zapomnieć.
Bo najbardziej skuteczne rozwiązania nie zawsze są najbardziej efektowne.
Nie zobaczysz ich na zdjęciach. Nie opowiesz znajomym, że dzisiaj szczególnie dobrze wysuszyłeś saunę.
Ale po kilku latach wejdziesz do środka i zauważysz, że drewno nadal wygląda dobrze.
Podsumowanie
Kiedy zaczynamy budować własną saunę, często myślimy o niej przede wszystkim w kategoriach budowy.
- Jak ją zaprojektować?
- Z czego zrobić ściany?
- Jaki wybrać piec?
- Jak wykonać ławki?
Ale sauna zaczyna naprawdę żyć dopiero wtedy, kiedy zaczynamy z niej regularnie korzystać.
I wtedy pojawia się druga część odpowiedzialności za jej trwałość.
Nie polega ona na ciągłym remontowaniu czy poprawianiu konstrukcji.
Polega na właściwym użytkowaniu.
Jednym z najprostszych i najważniejszych nawyków jest właśnie suszenie po każdej sesji.
Bo sauna może dobrze znosić wysoką temperaturę. Może być wykonana z trwałego drewna. Może mieć prawidłowo zaprojektowaną wentylację.
Ale jeżeli po każdym saunowaniu zamykamy w środku wilgoć na wiele godzin, z czasem zaczynamy działać przeciwko wszystkim tym rozwiązaniom.
Dlatego warto zapamiętać jedną prostą zasadę:
sesja kończy się dopiero wtedy, kiedy sauna ma możliwość wyschnąć.
I być może właśnie tutaj kryje się jedna z największych różnic pomiędzy sauną, która po kilku latach nadal wygląda świetnie, a taką, która zaczyna wyraźnie pokazywać ślady użytkowania.
Nie zawsze decyduje o tym droższe drewno.
Czasami decyduje o tym kilka minut po wyjściu z sauny.
To właśnie takie szczegóły – często pozornie małe – decydują później o tym, czy sauna przez lata pozostaje przyjemnym, trwałym miejscem, czy zaczyna wymagać coraz większej uwagi.
Bo dobrze zbudowana sauna jest dopiero początkiem.
Później trzeba jeszcze nauczyć się z nią żyć.
A czasami najlepsze, co można dla niej zrobić po intensywnym saunowaniu, to po prostu…
otworzyć drzwi i pozwolić jej wyschnąć.
Kolejna część kursu: Sauna bez pleśni i przykrych zapachów. Jak utrzymać saunę w idealnym stanie przez lata?
Jeśli chcesz zgłębić temat jeszcze głębiej, w książce „Twoja wspaniała sauna fińska” znajdziesz rozszerzone analizy, dane techniczne i praktyczne wskazówki projektowe.
